Zuid-Hollands netwerk verbindt onder- aan bovengrond

Datum: 25 juli 2019

We hebben generaties lang Nederland vol gepland en gebouwd zonder na te denken wat dit betekent voor de bodem en ondergrond. We dachten de omgeving naar onze hand te kunnen zetten met het idee “de ondergrond pikt dat wel”. Mensen met kennis van de bodem zaten bij de inrichting van ons land nooit aan tafel. Dat moet veranderen. En daarmee zijn wij begonnen’. In het Heerenhuys in Katwijk vertellen Jeroen Brouwer en Kor van Hateren over hun regionale netwerk.

Onderlinge schotten weghalen
In en om Leiden werken sinds 2015 tien gemeenten, de provincie, de omgevingsdienst, het waterschap, het drinkwaterbedrijf en de netbeheerder samen om de bodem en ondergrond te verbinden aan bovengrondse planvorming. Initiator Jeroen Brouwer haalde vanuit Katwijk alle betrokkenen bij de inrichting van de leefomgeving bijeen. ‘Bodem en ondergrond gaan een steeds belangrijker rol spelen bij de grote, actuele maatschappelijke opgaven. Toch spreken de experts op de verschillende gebieden elkaar niet of nauwelijks. Het ging mij er om de onderlinge schotten weg te halen. Alle deskundigen uit hun eigen hok te jagen en elkaar aan tafel te krijgen’. 
Brouwer kreeg al snel steun van Kor van Hateren, werkzaam bij de Omgevingsdienst West-Holland (ODWH). De behoefte om met collega’s kennis te delen over vraagstukken van bodem en ondergrond gerelateerd aan ruimtelijke opgaven en planvorming was groot’, vertelt hij. ‘Het zijn daarbij vrijwel altijd
vraagstukken die grensoverschrijdend zijn en een multidisciplinaire aanpak vergen’.
 
Bewustwording
Het opgerichte netwerk kreeg steun van UP Kennis met een bijdrage uit het budget van het Uitvoeringsprogramma Convenant Bodem en Ondergrond. In de eerste fase, verhaalt Jeroen Brouwer, ‘hielden we workshops op toename in de bewustwording bij de deelnemers over de kansen die bodem en ondergrond bieden bij het zoeken naar oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken in het fysieke domein. We zijn inmiddels in een nieuwe fase aangekomen, waarin we gezamenlijk de bodem en ondergrond daadwerkelijk meenemen in de ruimtelijke planontwikkeling en projecten. We noemen deze fase de “3D Ordening”. Dat is een samenhangende benadering van alle aspecten die in de ondergrond en de bovengrond spelen’. Ook nu weer wordt dit ondersteund door het UP Kennisprogramma. 
'We anticiperen’, aldus Kor van Hateren, ‘daarbij op de aanstaande Omgevingswet en het maken van Omgevingsvisies en –plannen. In de multidisciplinaire aanpak daarvan zijn alle relevante gemeentelijke afdelingen nu betrokken, samen met ODWH, het waterschap Rijnland, netbeheerder Liander en het drinkwaterbedrijf Dunea’.
  
Ruimtelijk leren denken
Wat, in de ogen van Brouwer en Van Hateren, de ondergrond experts slecht kunnen is ruimtelijk denken. En andersom, constateren zij, hebben de bovengrondexperts geen zicht op de kansen die de bodem kan bieden. ‘Er wordt niet geredeneerd in mogelijkheden, maar in onmogelijkheden’. Om dat te doorbreken wordt op een gebiedsgerichte wijze aan thema’s gewerkt. In lopende of voorgenomen ruimtelijke plannen krijgen urgente opgaven als energietransitie, klimaatadaptatie, bodemdaling en verzilting een vooraanstaande rol. Tegelijk wordt dit gekoppeld aan de Omgevingswet, waarin bijvoorbeeld de informatievoorziening een belangrijke rol speelt.
Deze tweede fase wordt eind dit jaar afgerond. ODWH neemt dan de rol als aanjager over. ‘Bodem en ondergrond wordt dan een vast onderdeel van elk Ruimtelijk Ordeningsadvies, aldus Kor van Hateren. ‘En uiteraard hoop ik dat ons initiatief als een olievlek zich over Nederland uitspreidt’, besluit Jeroen
Brouwer.

Bron: Expertise netwerk bodem en ondergrond, 18 juni 2019

Terug naar top