Wat is 5G

Datum: 14 augustus 2019

Het eerste 5G-netwerk is alweer een jaar actief (Etisalat in UAE) en toch roept de technologie nog steeds tal van vragen op. Operators wereldwijd staan diametraal tegenover elkaar als het gaat om de fundamentele vraagstukken rond de technologie. Dat weerspiegelt enerzijds dat je er alle kanten mee op kan en anderzijds dat er grote onzekerheid heerst. We maken de balans op van de verschillen en concluderen dat de wereld nog geen consensus bereikt heeft over de vraag wat 5G is en wat we ermee moeten.

Een kleine bloemlezing, waarbij we de drie kerncompetenties van 5G als uitgangspunt nemen: eMBB (grote bandbreedte*), mMTC (groot aantal aansluitingen) en URLLC (zeer korte latency*).
 
Wat is 5G? 
Gevraagd naar wat 5G is, luidt het antwoord dikwijls: niet de opvolger van 4G, 5G maakt nieuwe toepassingen mogelijk. De praktijk leert echter anders. De eerste lanceringen doen wat 4G ook kan. Onderzoeksbureau Open Signal wees op het teruglopen van de pieksnelheden van 4G en de noodzaak dit capaciteitsprobleem met 5G op te lossen. Dat brengt namelijk primair extra spectrum met zich mee en zorgt tegelijk voor efficiënter gebruik ervan. 5G dus als opvolger van 4G, met focus op eMBB.

Andere partijen wijzen op de nieuwe mogelijkheden op basis van alle drie de kerncompetenties. Een van de meest complete toepassingen is wellicht het toepassen van 5G voor het verbreden van het schouwspel in een sportstadion met AR-toepassingen. Juist een dergelijke applicatie maakt van alle drie de competenties gebruik: AR vergt een grote bandbreedte, een lage latency (voor synchroon lopen met de werkelijkheid) en een massaal aantal gebruikers op een kleine oppervlakte. Complicerende factor: URLLC is pas beschikbaar als de rekenkracht decentraal staat (edge computing) want alleen dan is de latency te minimaliseren. Tot nu toe is EE de enige die URLLC beloofd heeft: in 2023.

Telstra doet een duit in het zakje met de opmerking dat er vele toepassingen zijn die we nog niet kennen c.q. ontdekt hebben.
 
4G blijft nog jaren bestaan. 
Ook al is 5G wel degelijk de opvolger van 5G, dat betekent niet dat 4G verdwijnt. 4G voldoet uitstekend voor bellen, SMS, internet en streaming video en zal dat naar verwachting nog jaren blijven doen. Operators lijken het hierover eens te zijn maar één verdient onze speciale aandacht: het Japanse Rakuten. Het bouwt momenteel een 5G-netwerk zonder daarvoor een bestaand 4G-netwerk als basis te hebben. De commerciële lancering van deze nieuwkomer is voorzien voor juni 2020, als ook de bestaande MNO's starten met 5G.
 
Zijn de innovaties ook met 4G mogelijk? 
Dat is een terechte reality check. In een recent rapport schrijft Nokia dat de acht belangrijkste toepassingen (use cases) ook met 4G mogelijk zijn, maar dat 5G voor verdere verbetering zorgt. Er is hierover niet zozeer sprake van meningsverschil, de vraag is eerder of de operator 5G benadert als verbeterde versie van 4G of als platform voor innovatie.
 
Hoe moet de uitrol gedaan worden? 
We zien twee volstrekt verschillen aanpakken. Partijen waaronder Telekom Deutschland (DT) en KPN lijken primair oog te hebben voor zakelijke toepassingen, zoals campus networks (Private 5G), en kiezen (waarschijnlijk) voor een regionale aanpak, waarbij landelijke dekking jaren later volgt. T-Mobile US en T-Mobile Nederland (eveneens DT) lijken een voorkeur te hebben voor een traditionele aanpak: eerst landelijke dekking realiseren met laag spectrum, vervolgens in drukke gebieden de capaciteit vergroten met hoog spectrum. T-Mobile US doet dat om zich te onderscheiden en hanteert het motto '5G For All'. T-Mobile Nederland zal dit waarschijnlijk doen om zijn belofte in te lossen om als eerste landelijk 5G te hebben.

Overigens wees Vodafone UK er terecht op dat netwerkverdichting voor 5G niet per se noodzakelijk is: met gebruik van laag en midband spectrum kan het bestaande netwerk van basisstations hergebruikt worden. Alleen voor hoog (mmWave) spectrum is verdichting noodzakelijk, vanwege het korte bereik.
 
Network sharing. 
Operators en regulators zijn nog op zoek naar het ideale model, waarin assets gepoold en kosten gedeeld worden, zonder dat dit de concurrentie vermindert. Misschien is het plan van Proximus en Orange België een goede blueprint. Telenet heeft ook interesse om mee toe doen. In dat geval ontstaat een interessante situatie omdat de partijen een losstaande joint venture willen oprichten, waarvan alle MNO's capaciteit huren. Ongetwijfeld zal deze JV op termijn interessant blijken te zijn voor investeerders die geloven in een open access en wholesale-only model. Overigens lijkt Tele2 met Bite Mobile verglijkbare plannen te hebben in Letland en Litouwen en al (veel) ouder zijn joint ventures van Vodafone in het VK en Italië. Vodafone heeft gezegd in al zijn markten te streven naar network sharing. SoftBank en KDDI beperken hun samenwerking in Japan tot het buitengebied.

Weer een ander model is gekozen door Dense Networks, dat een wholesale-only netwerk van small cells bouwt voor gebruik door de operators. Deze 'neutral host' neemt de operators het verdichten van hun netwerk uit handen.
 
Netwerkactivering en commerciële lancering. 
Veel van de operators die 5G gelanceerd hebben, doen dat op basis van eMBB en met een aanbod van een reeks smartphones (voor mobility), modems (voor vervanging van de vaste lijn: FWA) of hubs (een hybride van deze twee: de draagbare hotspot). Het Finse DNA (Telenor meerderheid) neemt een opmerkelijke plaats in. Het heeft 5G op een aantal plaatsen geactiveerd, maar wacht met de commerciële introductie totdat deze consumentenapparatuur (CPE) goedkoper wordt.
 
Last but not least: wat moet het kosten? 
Sommige operators kiezen voor hogere prijzen (EE) of een opslag (Telstra: AUD 15 en TIM: EUR 10), andere beloven dezelfde prijzen als voor 4G (Vodafone UK). In Zuid-Korea kozen de operators voor het lanceren van grotere datategoeden met hogere prijzen. Vodafone UK vond het moment rijp om met een unlimited-abonnement te komen, zoals ook Telekom Deutschland, maar Vodafone Deutschland kiest voor een opslag van 5 EUR/maand. Uit Zuid-Korea weten we inmiddels dat 5G het gebruik kan verdrievoudigen, wat de consument richting grotere en duurdere pakketten duwt.

*Latency= Vertraging, tijdsinterval tussen stimulatie en respons
*Bandbreedte= Verschil tussen de hoogste frequentie die wordt doorgelaten bij een transmissiekanaal en de laagst doorgelaten frequentie.

Bron: Telecompaper, 1 augustus 2019

Lees ook Kennisplatform ElektroMagnetische Velden

Terug naar top