Nadeelcompensatie

Gemeenten in het verzorgingsgebied van drinkwaterbedrijf Vitens gaan afwegingen maken die grote en langdurige financiële consequenties kunnen hebben. Om goede keuzes te maken, organiseert het GPKL op 1 april een ochtend-conferentie in de vorm van een brainstormbijeenkomst. 

Opzet programma 

Het volledige programma en de sprekers vindt u tijdig onder button “congres”. De ochtend heeft een brainstormachtig karakter en ziet er op hoofdlijnen als volgt uit:

• Geheel plenair, geen workshops, ‘lean & mean’

• Inleiding: toelichting van de context

• Beknopte presentaties door gemeentes uit het Vitens-verzorgingsgebied

• Toelichting op implicaties van het wetsvoorstel Nadeelcompensatie (namens het Rijk).

• Schets van een mogelijk langere termijnperspectief voor een landelijke regeling voor leggen en verleggen

• Vragen en discussie met materiedeskundigen en sprekers

 

Probleemstelling 

Bij verlegging van nutsinfra (water, gas, elektra) is het vaak niet meteen duidelijk op hoeveel vergoeding net-beheer-ders aanspraak kunnen maken voor de vervroegde afschrijving en andere kosten. Voor deze nadeelcompensatie bestaan immers uiteenlopende en soms zeer oude afspra-ken. Dit komt omdat lokale nutsbedrijven destijds bij hun verzelfstandiging afspra-ken maakten met de gemeente waaruit ze afkomstig waren.

Wirwar van afspraken 

Soms is sprake van een publiekrechtelijke regeling, soms zijn private overeenkomsten van toepassing en in enkele gevallen is er helemaal niets vastgelegd. De overeenkomsten lopen qua inhoud, looptijd en financiële afspraken sterk uiteen; soms in het voordeel van de gemeente, vaker in het voordeel van de netbeheerder. Vooral overeenkomsten voor onbepaalde tijd kunnen voor gemeenten ongunstig uitpakken.

Gemeenten in deze situatie, willen graag afspraken veranderen zonder in een rechtsgang verzeild te raken.

Behoefte aan uniformering 

Leden van het GPKL geven aan behoefte te hebben aan onder-steuning bij hun wensen om ‘beweging te krijgen’ in bestaande overeenkomsten, vooral in geval van nadeel-compensatie. Omdat het gaat om lokale afspraken met private bedrijven, is het zeer lastig dit thema landelijk op te pakken. Een complice-rende factor is bovendien dat er een wetsvoorstel ligt voor nadeelcompensatie (in bredere zin).

Vitens-gemeenten eerst aan zet 

Al deze ontwikkelingen zorgen ervoor dat gemeenten – ook in overleg met elkaar – aandacht schenken aan hun overeen-komsten. Dat wordt versterkt door het initiatief van Vitens, die vorig jaar het advies² van de Commissie Nadeelcompensatie en Brandkranen (Commissie Burgering) heeft overgenomen.

Vitens wordt door fusies van drinkwaterbedrijven die ieder hun eigen regeling hebben meegebracht, geconfronteerd met een lappendeken aan overeenkomsten.

Zowel gemeenten als de netbeheerder zoeken wegen om het probleem te verlichten, met een gezamenlijk maatschappelijk doel voor ogen. In dit langetermijnperspectief kunnen het GPKL en Vitens elkaar vinden. Het GPKL ziet graag dat andere netbeheerders deze wens ook overnemen.

Alertheid nodig! 

Zover is het nog lang niet. Op de korte termijn is alertheid nodig. Vitens benadert gemeenten met voorstellen voor een nieuwe overeenkomst voor nadeelcompensatie. Doet dat voorstel recht aan de belangen van uw gemeente? En hoe verhoudt het zich tot het wetsvoorstel Nadeelcompensatie? Het is zaak uit te zoeken waar u staat in dit dossier. Deze conferentie kan u op weg helpen door met elkaar ervaringen en strategische inzichten te delen. GPKL hoopt u via de conferentie zo te equiperen, dat u het overleg met Vitens – of andere netbeheerders –  beter aan kunt gaan. Harmonisatie van nieuwe nadeelcompensatieregelingen tussen gemeenten en Vitens staat wat GPKL betreft voorop, en wel zo dat elke gemeente het maximaal haalbare eruit kan slepen.

Door privatisering en opsplitsing van nutsbedrijven zijn de verhoudingen tussen deze bedrijven en gemeenten gewijzigd.

Overeenkomsten 

Er bestaat een lappendeken aan privaatrechtelijke overeen-komsten en publiekrechtelijke regelingen.

Overeenkomsten met (gemeentelijke) nutsbedrijven zijn in het verleden vaak aangegaan voor onbepaalde tijd, zonder moge-lijk-heid tot opzegging. Wijziging of ontbinding van overeen-komsten is vaak zeer moeilijk en alleen mogelijk met tussen-komst van de rechter op grond van onvoorziene omstandig-heden die instandhouding van de overeenkomst naar redelijk-heid en billijkheid niet mogelijk maken (dus vrijwel nooit!).

Verlegregelingen 

Verlegregelingen gelden vaak voor onbepaalde tijd zonder rekening te houden met de (technische/economische) levensduur van de kabels en leidingen of de redelijkerwijze voorzienbaarheid voor gemeenten dat werkzaamheden zullen gaan plaatsvinden die verlegging noodzakelijk maken.

Geen leges of precario 

In de (oude) overeenkomst is vaak een bepaling opgenomen dat de nutsbedrijven geen leges (en/of precario) verschuldigd zijn.